ĐIỀU HÀNH NGHI THỨC

Trong các đại hội, hội nghị, buổi lễ quan trọng,… ta thường tổ chức chào cờ, tưởng niệm. Đó là một nghi thức trang trọng, được thực hiện từ Trung ương đến cơ sở. Khi có ý định đề cập nội dung này, tôi đã lục nhiều tài liệu để một lần nữa tìm xem những quy định của các cấp trên. Từ các quy định từ những năm 1946 đến nay, chỉ thấy nêu ý nghĩa của Quốc kỳ, Quốc ca, chào cờ vào những lúc nào… Trong Quân đội, trong Nghi thức Đội TNTP thì thấy hướng dẫn khá đầy đủ các bước nhưng không thấy một hướng dẫn nào của các cơ quan Đảng, Đoàn thể (?). Cũng có thể là “tìm chưa đến sách” (?)… Nhưng một thực tế lâu nay, việc cử hành nghi thức này chưa có một quy định nào và việc thực hiện cũng không giống nhau, kể cả ở cấp quốc gia. Nhiều cuộc, người điều hành còn tỏ ra lúng túng.
Thường thì người điều hành buổi lễ hô: Mời toàn thể hội trường (hoặc đồng bào, đồng chí) đứng dậy làm lễ chào cờ. Khi mọi người đứng nghiêm, người điều hành hô: Nghiêm! Chào cờ – Chào! Quốc ca! Lãnh tụ ca (Đại hội Đảng thì cử Quốc tế ca trước Lãnh tụ ca – có hướng dẫn riêng).
Trong Quân đội thì khẩu lệnh của người điều hành thường là: Mời các đồng chí đứng dậy, chuẩn bị làm lễ chào cờ. Nghỉ, chỉnh đốn trang phục! Chỉnh đốn trang phục xong – Nghiêm – Chào cờ, … (có khi, trước đó còn thêm báo cáo với người lãnh đạo cao nhất buổi lễ)…
Mới đây, ở cấp quốc gia, một số cuộc, người điều hành mời toàn thể hội trường đứng dậy, sau đó hô: Nghiêm! (không hô “Chào cờ, chào” và mở băng nhạc Quốc ca, Lãnh tụ ca… Vậy là những khẩu lệnh ấy chưa thấy quy định cụ thể là thế nào?
Lại nữa, để điều hành việc tưởng niệm, có người dùng khẩu lệnh: “Để tưởng nhớ Bác Hồ muôn vàn kính yêu, vị lãnh tụ thiên tài của Đảng, của Dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới và các anh hùng, liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì Độc lập, Tự do của Tổ quốc, vì nghĩa vụ quốc tế cao cả, phút mặc niệm bắt đầu”!
Riêng về khẩu lệnh này, xin có lời bàn: Nếu là một cuộc kỷ niệm về Bác thì nên nêu ra khái quát công lao của Bác. Nếu tại một cuộc lễ khác, không cần nói đầy đủ như vậy. Đồng thời, ngoài các anh hùng, liệt sĩ, nên tưởng niệm đến những đồng chí, đồng bào đã anh dũng hy sinh vì Độc lập, Tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân. Cả số lượng và công lao của họ là lớn lắm! Còn đối với các anh hùng, liệt sĩ giúp bạn (Lào – Campuchia) thì Bác Hồ đã nói: “Giúp bạn cũng là cứu mình” mà. Với lại còn biết bao người đã anh dũng hy sinh trong sự nghiệp xây dựng đất nước…
Nên nói: Để tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các anh hùng, liệt sĩ, đồng bào, đồng chí đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước, vì hạnh phúc của Nhân dân, phút mặc niệm bắt đầu!
Người điều hành nghi thức mà nghiêm túc, đĩnh đạc, mạch lạc sẽ làm cho không khí nghiêm trang, long trọng. Muốn làm được như vậy thì cũng phải tư duy, chuẩn bị chu đáo.
Minh Tâm